Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach

Przewodniczący:

SSO Karol Troć

Protokolant:

st. sekr. sąd. Anna Sieczkiewicz

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 623/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 8 lipca 2025 r. w sprawie II K 158/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☒

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

Oskarżony nie sformułował zarzutów określonych w art. 439 § 1 kpk i art. 438 pkt 1-4 kpk, lecz w świetle art. 427 § 1 i 2 kpk a contrario,
nie miał takiego obowiązku.

Wskazał jednakże, że wyrok jest wadliwy z tego względu, że jest on osobą chorą, leczy się psychiatrycznie. Podważał dokonane przez
Sąd Rejonowy ustalenia dotyczące tej kwestii.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wynikające z akt okoliczności świadczą o zaistnieniu w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, opisanej w treści art. 439 § 1 pkt 10 kpk, z uwagi na fakt, że oskarżony w toku postępowania przed Sądem I instancji nie był reprezentowany przez obrońcę, pomimo istnienia przesłanek obrony obligatoryjnej, wymienionych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk. Z tego względu, mimo iż apelacja miała prowadzić do uniewinnienia oskarżonego, musiała być ona uznana za skuteczną.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że już na etapie postępowania przygotowawczego
prokurator, mając na względzie oświadczenie oskarżonego, a także treść jego wyjaśnień,
w których przedstawił stan swojego zdrowia, powziął wątpliwości co do jego poczytalności.
W związku z powyższym zasięgnął opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Od tej pory powstał wobec oskarżonego stan obrony obligatoryjnej (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk), skutkujący koniecznością zapewnienia mu pomocy obrońcy, a także jego obowiązkowego udziału w postępowaniu, w szczególności w rozprawie głównej. O ile przed próbą uzyskania tej opinii Sąd na wniosek Prokuratora w dniu 16 kwietnia 2025 r. wyznaczył oskarżonemu obrońcę z urzędu, to po wniesieniu aktu oskarżenia, przed otwarciem przewodu sądowego, w dniu 30 maja 2025 r., zapewne w oparciu o art. 79 § 4 kpk, gdyż nie powołano podstawy prawnej tejże decyzji procesowej, zwolniono go z jego obowiązków, powołując się na opinię sądowo – psychiatryczną dot. oskarżonego, wydaną w innej sprawie (k. 104, 68-72). Z uwagi bowiem na to, że podejrzany odmówił poddania się badaniu jego stanu psychicznego w przedmiotowej sprawie, opinii dotyczącej zarzuconych mu w tej sprawie czynów nie uzyskano (k. 63). O ile jednak można byłoby uznać, że odpis opinii, uzyskany z akt innego postępowania, w mógłby wystarczającym stopniu rozwiać wątpliwości co do poczytalności oskarżonego i jego zdolności do udziału w postępowaniu, zwłaszcza gdy dotyczy czynów podobnie motywowanych, mających mieć miejsce w zbliżonym czasie, gdy nie pojawiają się informacje o odmiennych okolicznościach ich popełnienia, co w połączeniu z informacjami o potencjalnym charakterze zaburzeń sprawcy mogłoby jednak pozostawiać znaki zapytania nt. tego, czy akurat w tym momencie nie doszło do jakiegoś epizodu psychotycznego, o tyle pamiętać należy, że gwarancje obrony formalnej zostały przez ustawodawcę unormowane raczej rygorystycznie. W szczególności dla możliwości uznania, że prawo do obrony oskarżonego nie wymaga zapewnienia mu pomocy obrońcy, art. 79 § 4 kpk wymaga, by najpierw zostało wydane postanowienie, w ściśle określonej przez ustawodawcę formie, stwierdzające na bazie opinii sądowo-psychiatrycznej, że udział obrońcy w postępowaniu nie jest obowiązkowy - i dopiero następnie Sąd lub Prezes Sądu może zwolnić obrońcę z urzędu z jego obowiązków. W związku z tym, że Sąd Rejonowy nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 kpk, w którym stwierdziłby, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, nie było podstaw do zwolnienia obrońcy z jego obowiązków, nie zaistniał procesowo stan, w którym taki udział przestał być obowiązkowy – w więc przez cały proces przed Sądem I instancji był obowiązkowy – a oskarżony obrońcy nie miał. Doszło więc do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, wskazanej w art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Przypomnieć można, że od dnia 1 lipca 2015 r. to nie treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów opiniujących co do stanu psychicznego oskarżonego w zakresie wymienionym w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk stanowi o istnieniu lub braku obligatoryjności obrony oskarżonego na rozprawie (art. 79 § 3 kpk), ale decyduje o tym postanowienie sądu, o którym była mowa, wydane po złożeniu opinii biegłych lekarzy psychiatrów do akt sprawy (zob. wyrok SN z 18.02.2020 r., V KK 248/19, LEX nr 3226193). Sam fakt, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się opinia biegłych psychiatrów z innej sprawy, w której wypowiadają się oni co do poczytalności oskarżonego w okresie tożsamym z okresem będącym przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy, w której stwierdzono brak konieczności reprezentowania oskarżonego przez obrońcę, był więc niewystarczający do uznania, że Sąd procedując w sprawie oskarżonego, właśnie pod nieobecność jego obrońcy, postąpił właściwie. Należy podkreślić, że wyraźna stylistyka przepisu art. 79 § 4 kpk od dnia 1 lipca 2015 r. w zestawieniu z tym, jaką treść miał ten przepis poprzednio, a także gwarancyjny charakter tego unormowania w zakresie prawa oskarżonego do korzystania z obrony (art. 6 kpk), nie pozwala jednak na aprobatę stanowiska, że zwolnienie obrońcy bez wydania takiego postanowienia oznacza jednak w istocie, iż postanowienie takie zostało wydane w sposób dorozumiany (zob. wyrok SN z 16.01.2018 r., V KK 450/17, OSNKW 2018, nr 4, poz. 33).

Wniosek

Oskarżony nie wskazał skonkretyzowanego wniosku apelacyjnego.
Z treści wniesionego środka odwoławczego należy jednak wywieść,
że domaga się on zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia go od popełnienia przypisanych mu czynów.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, wskazanej w art. 439 § 1 pkt
10 kpk, skutkującej koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, powyżej wskazany wniosek odwoławczy stał się bezprzedmiotowy.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk w zw. z art. 79 § 3 i 4 kpk

☒ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Powody uchylenia zostały szczegółowo wskazane w rubryce 3.1. Konsekwencją stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej jest uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

W ponownym postępowaniu Sąd I instancji powtórzy postępowanie dowodowe w całości. Ustrzeże się przy tym sytuacji, która skutkowałaby zaistnieniem tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Mimo iż Sąd odwoławczy uzyskał wskazane w apelacji oskarżonego dokumenty, a i on sam zadeklarował chęć poddania się badaniu psychiatrycznemu, przy czym w innym postępowaniu wg oświadczeń być może będzie poddany obserwacji sądowo-psychiatrycznej, na wypadek ponownej niemożności uzyskania opinii sądowo-psychiatrycznej w tej sprawie Sąd rozważy, czy nie zachodzą jednak okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał w toku całego postępowania obrońcę wyznaczonego z urzędu, o których mowa w art. 79 § 4 zd. drugie kpk.

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Z uwagi na kasatoryjny charakter wydanego wyroku Sąd Okręgowy nie orzekał o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

oskarżony

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☒

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana