Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Karłowicz

Protokolant:

sekr. sądowy Kinga Łempicka

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 663/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 25 lipca 2025 roku w sprawie II K 539/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzuty

1.

1. Zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 42 § 3 i 4 k.k., poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie wobec oskarżonego dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, podczas gdy Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt SK 22/21 przedmiotowa norma prawna została uznana za niezgodną z konstytucją w zakresie w jakim obliguje Sąd do orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych;

2. zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego M. Z. w realiach niniejszej sprawy kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 miesięcy i kary 1 roku ograniczenia wolności, podczas gdy Sąd Rejonowy w sposób nienależyty ocenił okoliczności łagodzące występujące po stronie oskarżonego w postaci przyznania się do winy, złożenia obszernych wyjaśnień w sprawie, ustabilizowanej sytuacji życiowej, co doprowadziło do orzeczenia rażąco surowej kary pozbawienia wolności.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut obrońcy oskarżonego okazały się pozbawione zasadności.

Tytułem wstępu do niniejszych rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, iż orzeczona względem oskarżonego kara w żadnym razie nie nosi cech rażącej niewspółmierności, a tylko tego rodzaju niewspółmierność mogłaby powodować, w myśl art. 438 pkt 4 kpk, wydanie orzeczenia reformatoryjnego. Podniesione zarzuty rażącej niewspółmierności kary i środków karnych w rezultacie zmierzały do zmiany orzeczonej kary i zmniejszenia zakresu środków karnych.

Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wówczas, jeżeli z punktu widzenia nie tylko sprawcy czy jego obrońcy, ale i ogółu społeczeństwa, orzeczona kara jawi się jako niesprawiedliwa, zbyt drastyczna, przynosząca nadmierną dolegliwość. Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną, czyli niewspółmierną w stopniu niedającym się wręcz zaakceptować. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza zatem znaczną dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo.

Na tym etapie rozważań przypomnieć należy, iż w myśl regulacji zawartych w art. 53 kk Sąd wymierzając karę, winien baczyć, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy sprawcy, uwzględnić stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu, a także mieć na uwadze cele zapobiegawcze i wychowawcze, które winna realizować kara, jak również potrzeby wynikające z dyrektywy prewencji ogólnej. Nadto, Sąd wymierzając karę powinien zwrócić uwagę na właściwości i warunki osobiste sprawcy.

Przenosząc te uwagi o charakterze ogólnym na kanwę przedmiotowej sprawy, podkreślić należy, iż w ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy wymierzając oskarżonemu sankcję karną uwzględnił przywołane powyżej dyrektywy, bacząc jednocześnie na wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, a także właściwie zważył stopień winy sprawcy oraz stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu. Orzeczona wobec M. Z. sankcja karna stanowi zważoną kompilację okoliczności łagodzących i obciążających oskarżonego. Jednocześnie kara ta jest odpowiednia do tego, by podziałać na niego powstrzymująco i uświadomić nie tylko jemu lecz także przyszłym potencjalnym sprawcom przestępstw, nieuchronność poniesienia odpowiedzialności karnej za prezentowanie tak wysoce nagannych zachowań. Orzeczona kara uwzględnia właściwości i warunki osobiste oskarżonego, a także cele kary w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej, czyniąc zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości i dowodząc braku bezkarności dla tego typu incydentów.

Podkreślenia wymaga, iż w wyniku przeprowadzonego po zdarzeniu badania stężenie alkoholu w wydychanym przez oskarżonego powietrzu dało wynik 0,72 mg/l o godz. 20:31 i 0,62 mg/l o godz. 20.32 i zasadniczo przekroczyło przyjęty próg, po przekroczeniu którego można przyjąć, iż sprawca znajduje się w stanie nietrzeźwości. Oskarżony spożywał alkohol w trakcie jazdy samochodem ciężarowym, aby się „odstresować” trudno zatem nie przyjąć, iż oskarżony będąc świadomy swojego stanu podjął się jednak dalszego prowadzenia samochodu. Oskarżony jako dorosła osoba z doświadczeniem życiowym, miał pełną świadomość negatywnych skutków spożywania alkoholu w nadmiernych ilościach i wynikających z tego faktu zagrożeń jakie może za sobą pociągać dla niego, jak i innych uczestników ruchu drogowego, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. Wiedzę tę zlekceważył i mimo to podjął się prowadzenia pojazdu mając świadomość, że był już karany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 18 kwietnia 2024 roku sygn. akt II K 1388/23). Podnoszone przez obrońcę okoliczności przyznania się do pełnienia czynu mają mniejsze znaczenia przy uwzględnieniu, że został on zatrzymany na skutek bezpośredniej interwencji osoby trzeciej, a następnie policji. Na szczególnie negatywną ocenę zasługuje postawa oskarżonego, który podjął próbę ukrycia się przez policją celem uniknięcia zatrzymania go.

Należy wskazać, że sankcja karna w postaci kary łagodniejszej rodzajowo – w postaci grzywny, w ocenie Sądu Okręgowego, nie stanowiłaby należytej i sprawiedliwej represji karnej. Powyższa konkluzja jednak, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, jest wynikiem dokładnej analizy wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, a zatem także tych, które miałyby pozytywnie wpłynąć na sytuację procesową oskarżonego. Należy podkreślić, że w dniu 18 kwietnia 2024 roku zapadł wobec oskarżonego prawomocny wyrok w sprawie sygn. akt II K 1388/23 Sądu Rejonowego w Siedlcach za czyn z art. 178a § 1 kk, co nie powstrzymało oskarżonego od łamania porządku prawnego w ramach czynu z art. 178a § 4 kk w dniu 20 kwietnia 2025 roku. Należy więc przyjąć, że kary wolnościowe nie wpłynęły w żaden sposób na zachowanie oskarżonego i nie wdrożyły ją do przestrzegania porządku prawnego.

Uważna lektura pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia wskazuje wprost, iż Sąd Rejonowy rozważył okoliczności wskazane przez apelującego oraz wziął je pod uwagę przy wymiarze względem oskarżonej kary, jednakże wobec znacznego zawinienia sprawcy oraz wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu, okazały się niewystarczające, by w niniejszej sprawie mógł zapaść wyrok proponowany we wniosku apelacyjnym, a orzeczona kara 3 miesięcy pozbawienia i 1 roku ograniczenia wolności jest karą sprawiedliwą i adekwatną do stopnia zawinienia i stopnia społecznej szkodliwości czynu. Puentując, stwierdzić zatem należy, iż nie sposób podzielić poglądu obrony, sprowadzającego się w zasadzie do twierdzenia, iż winno się premiować każdego sprawcę, który nie utrudniał toczącego się postępowania karnego i przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.

W ocenie Sądu II instancji, orzeczona przez Sąd merytoryczny kara uwzględnia potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz stworzy realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów poprawczych. Zdaniem Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie wszelkie powyższe uwagi dotyczące współmierności kary odnoszą się również do środków karnych z art. 42 § 3 kk, tj. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz z art. 43a § 3 kk – świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. W sytuacji procesowej oskarżonego, orzeczenie świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000 zł było obligatoryjne i Sąd merytoryczny nie mógł odstąpić od jego orzeczenia. Niewątpliwie sposób zachowania się oskarżonego jako uczestnika ruchu drogowego, brak poszanowania podstawowych zasad w ruchu drogowym, popełnienie kolejnego przestępstwa podobnego przemawiały za wyeliminowaniem oskarżonego jako kierowcy dożywotnio. Bacząc na całość powyższych wywodów, konkludować należy, iż orzeczona względem oskarżonego kara oraz środki karne w żadnym razie nie cechują się nadmierną surowością, zaś kara pozbawienia wolności może zostać odbyta w ramach dozoru elektronicznego. Jak wynika z treści uzasadnienia Sądu I instancji wskazał on, dlaczego nie skorzystał z możliwości odstąpienia od orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec oskarżonego i miał też na uwadze treść wyroku Trybunał Konstytucyjny z dnia 4 czerwca 2024 roku SK 22/21.

Trybunał Konstytucyjny w dniu 4 czerwca 2024 roku orzekł, że art. 42 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny w zakresie, w jakim zobowiązuje sąd do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie skazania osoby prowadzącej taki pojazd za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 4 w związku z art. 178a § 1 ustawy – Kodeks karny, jest niezgodny z art. 10 w związku z art. 175 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na mocy art. 42 § 4 k.k. sąd, w razie wystąpienia określonych przesłanek, ma obowiązek orzec środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Tym samym dochodzi do związania sądu, który ma ograniczone możliwości zastosowania w przypadku sprawców wymienionych wcześniej czynów zabronionych zasad wymiaru kary określonych w art. 53 § 1 i art. 55 k.k., stosowanych odpowiednio na podstawie art. 56 k.k. Takie określenie sankcji, sprowadzające rolę sędziego jedynie do orzeczenia środka karnego w razie ziszczenia się określonych w ustawie przesłanek, powoduje ograniczenie prawa sądzenia. Ustawodawca, podejmując już na etapie stanowienia prawa decyzję o wysokości sankcji karnej, przekroczył przysługujące władzy ustawodawczej uprawnienia i tym samym naruszył równowagę pomiędzy nią a władzą sądowniczą. Wybór właściwej reakcji karnej opartej na różnych względach i celach musi pozostać do uznania sądu, tak jak i wybór odpowiedniej racjonalizacji, która jest podstawową przesłanką właściwego wymiaru kary. Niewątpliwie orzeczenie odnosiło się do art. 42 § 4 kk, zaś w przedmiotowej sprawie dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych odnosił się do art. 42 § 3 kk, który przewiduje możliwość odstąpienia od takiego rozstrzygnięcia, ale w tej przedmiotowej sprawie Sad I instancji nie skorzystał z tej możliwości, a skarżący w apelacji nie wykazał na zaistnienie wyjątkowego wypadku, uzasadnionego szczególnymi okolicznościami.

Wniosek

Wniosek o zmianę skarżonego orzeczenia poprzez wydatne złagodzenie orzeczonej wobec M. Z. kary i przy zastosowaniu art. 37a k.k. wymierzenie oskarżonemu samoistnej kary grzywny w wymiarze adekwatnym do stopnia zawinienia oraz orzeczenie w stosunku do oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w wymiarze 5 lat.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niezasadności zarzutów podniesionych przez obrońcę, wniosek apelacyjny nie zasługiwał na uwzględnienie.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok w zaskarżonej części.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Apelacja obrońcy jako bezzasadna nie została uwzględniona, co omówiono szerzej w rubryce 3.1. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji obrońcy, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 260 złotych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, zgodnie ze stawkami wskazanymi w art. 8 w zw. z art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 25 lipca 2025r. sygn. akt II K 539/25

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana