Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach

Przewodniczący:

sędzia SO Agnieszka Karłowicz

Protokolant:

p.o. sekr. sąd. Anita Lemisiewicz-Pszczel

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 794/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie II K 941/24

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

I. Zarzut obrazy prawa karnego materialnego, a mianowicie :

a) art. 42 § 3 k.k., poprzez jego zastosowanie przez Sąd na zasadzie konieczności nie pozostawiającej wyboru, w sytuacji gdy zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 22/21 z dnia 4 czerwca 2024 r. przepis ten przestał obowiązywać w tej części, w której ma charakter obligatoryjny;

b) art. 44b § 2 k.k., poprzez orzeczenie na tej podstawie przepadku równowartości samochodu marki V. (...) o nr rej. (...) na poziomie 15 000,- zł gdy z ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd tj. zbycia w punkcie skupu złomu przez D. S. powypadkowego wraku tegoż samochodu oraz wyglądu tego co pozostało z tego samochodu po kolizji w której uczestniczył, miał zastosowanie przepis art. 44b § 5 k.k. w zw. z art. 3 k.k. nakazujący odstąpienie od orzekania jakiegokolwiek przepadku (środka karnego) związanego z samochodem V. (...);

II. zarzut rażącej surowości, a tym samym niewspółmierności orzeczonej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności i dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w sytuacji, gdy prawidłowa ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu i stopnia winy, a w szczególności sposób zachowania się oskarżonego, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa uzasadniały przyjęcie, że w odniesieniu do D. S. zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek określony art. 69 § 4 k.k. przemawiający za orzeczeniem wobec niego kary pozbawienia wolności 6 miesięcy z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, ewentualnie orzeczenie kary łagodniejszego rodzaju oraz terminowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd Okręgowy po zapoznaniu się z aktami postępowania w świetle złożonego środka odwoławczego, uznał podniesione w nim zarzuty za niezasadne, co skutkowało jego nieuwzględnieniem.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów zauważyć należy, zresztą jak wskazuje sam skarżący, Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 22/21 z dnia 4 czerwca 2024 r. zakwestionował konstytucyjność art. 42 § 3 k.k. w zakresie jego obligatoryjnego stosowania, natomiast nie zakwestionował konstytucyjności orzekania dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów przez sądy w ogóle. Trybunał Konstytucyjny krytycznie wypowiedział się co do narzucenia niejako „z góry” takiego obowiązku przez ustawodawcę, bez względu na indywidualne okoliczności, występujące w konkretnej sprawy. Trybunał m.in. uznał, że swoboda wymiaru środka karnego przez sąd orzekający została w art. 42 § 3 k.k. w bardzo znaczącym stopniu ograniczona przez ustawodawcę, który – przejmując kompetencje władzy sądowniczej – z góry określił, jaka sankcja ma zostać wymierzona w razie wystąpienia określonych w przepisie okoliczności. Co więcej, ustawodawca sprowadził do wspólnego mianownika sprawców przestępstw materialnych o poważnych skutkach oraz przestępstwa formalnego, tym samym uniemożliwiając sądowi dostosowanie wymiaru środka karnego do charakteru naruszonego dobra oraz do następstw popełnionego czynu, przez co jeszcze bardziej ograniczył minimum wyłączności kompetencyjnej sądu. Pomijając szeroko dyskutowaną problematykę wejścia w życie przedmiotowego wyroku SK 22/21 w kontekście dotychczasowego jego nieogłoszenia w Dzienniku Ustaw, zważając na powyższe rozważania Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie uznać należało, że indywidualne okoliczności sprawy jednoznacznie przemawiają za zasadnością dożywotniego orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, co czyni podniesiony zarzut chybionym. Analizując te okoliczności w szczególności w polu widzenia mieć trzeba, że zgodnie z treścią przypisanego mu czynu, oskarżony podczas zdarzenia znajdował się w wysokim stopniu nietrzeźwości, tj. 0,92 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, a więc przekraczając tym samym kilkukrotnie dopuszczany próg nietrzeźwości przewidziany w ustawie. Na marginesie wskazać należy, a za czym opowiadają się wyniki badania stanu trzeźwości, alkohol w organizmie oskarżonego znajdował się w fazie eliminacji, czyli faktyczne stężenie alkoholu w chwili zdarzenia było jeszcze wyższe. O rzeczywistym wpływie wysokiego stanu nietrzeźwości na umiejętności psychomotoryczne oskarżonego, technikę jazdy i realnie stwarzane zagrożenie w ruchu publicznym przemawia niewątpliwie fakt utraty przez oskarżonego panowania nad autem, zjechanie z jezdni i uderzenie w drzewo. Ponadto, oskarżony kierował pojazdem w godzinach porannych, w dzień powszedni, w terenie zabudowanym, co zwiększało ryzyko spowodowania zagrożenia dla osób postronnych – pozostałych uczestników ruchu - i tym samym realność narażenia ich na utratę życia bądź zdrowia. W sprawie nie było żadnych okoliczności, które mogłyby ograniczyć stopień zawinienia oskarżonego, przy czym już samo popełnienie czynu kwalifikowanego z art. 178a § 4 k.k. przemawia za tym, że oskarżony był w pełni świadomy konsekwencji prawnych jazdy pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, nie tylko w zakresie możliwej do orzeczenia kary, ale też przedmiotowego środka karnego. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że wobec oskarżonego istnieje uzasadniona konieczność dożywotniego wykluczenia go z ruchu lądowego, przekładając wagę interesu społecznego i zapewnienie bezpieczeństwa pozostałym uczestnikom ruchu, nad indywidualny interes prawny oskarżonego, o którego sam nie zadbał, dopuszczając się przedmiotowego czynu.

Powyższe okoliczności nie tylko uzasadniały zastosowanie środka karnego w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi dożywotnio, lecz także równocześnie stanowią okoliczności rozważane przy rozstrzyganiu o rodzaju i wymiarze kary za czyn, którego oskarżony się dopuścił, dlatego też mają one znaczenie przy analizie kolejnego z zarzutów obrońcy, tj. zarzutu rażącej surowości, a tym samym niewspółmierności orzeczonej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności. Zaznaczyć przy tym należy, że rzeczona niewspółmierność kary jest uchybieniem w zakresie konsekwencji prawnych czynu, a zatem realnie można o niej mówić wówczas, gdy suma zastosowanych kar i środków karnych, wymierzonych za popełnione przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz nie zapewnia spełnienia celów kary. Ponadto, orzeczona kara lub środek karny mogą być uznane za niewspółmierne, gdy nie uwzględniają w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnionego czynu, jak i osobowości sprawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2009 r. WA 19/09). W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd meriti właściwie zauważył i prawidło ocenił wszelkie okoliczności, jakie mogły mieć wymierny wpływ na postać tego rozstrzygnięcia, a m.in. opisane w poprzednim akapicie. Jeśli chodzi zaś o okoliczności łagodzące, na jakie powołuje się skarżący, nie mogły mieć istotnego znaczenia w takim stopniu, jakiego próbuje on dowodzić. Zauważyć należy, że przyznania się oskarżonego do winy nie należy przeceniać, bowiem już od początkowego etapu postępowania, materiał dowodowy wskazujący na sprawstwo oskarżonego był jednoznaczny, toteż kwestionowanie poczynionych wówczas ustaleń przez organy ścigania, byłoby wysoce nieracjonalne. Powołując się na właściwości i warunki osobiste oskarżonego, skarżący nie wskazał jakie właściwości i jakie warunki osobiste rzeczywiście mogłyby przemawiać za koniecznością złagodzenia orzeczonej kary, jak i środka karnego. Fakt uprzedniej, „tylko” jednokrotnej karalności oskarżonego, za takowe nie sposób poczytywać, przy czym zauważyć należy, że oprócz czynu z art. 178a § 1 k.k., oskarżony był uprzednio skazany także z art. 288 § 1 k.k. Wobec powyższego uznać należało, że orzeczona wobec oskarżonego kara 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych są słuszne, odpowiadają prawu i spełniają dyrektywy, wskazane w art. 53 k.k., a ponadto zrealizują swoje cele, w tym prewencji ogólnej i indywidualnej.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, niezasadnym byłoby uznanie, że w niniejszym postępowaniu zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, o jakim mowa w art. 69 § 4 k.k. Zauważyć należy, że przywoływany przepis ma charakter fakultatywny, co wyraża się przez użycie sformułowania „sąd może”, toteż nie tylko ewentualne stwierdzenie takiego szczególnie uzasadnionego wypadku musiałoby mieć miejsce, lecz także sąd musiałby uznać, że zastosowanie możliwości warunkowego zawieszenia postępowania w myśl art. 69 § 4 k.k. byłoby zasadne. W przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała żadna z opisywanych przesłanek.

Zarzut obrońcy, związany z orzeczonym przepadkiem równowartości pojazdu marki V. (...) o nr rej. (...) w kwocie 15 000 zł, także nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie ze stanowiskiem ugruntowanym w judykaturze, w odniesieniu do pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu jest niemożliwe ze względów prawnych (brak po stronie sprawcy wyłącznego prawa własności, względnie przeniesienie prawa własności po dacie czynu a przed datą wyrokowania w sprawie, poprzez jego zbycie lub darowanie) lub też jest niecelowe ze względów faktycznych (ukrycie pojazdu), orzeka się przepadek równowartości pojazdu mechanicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2025 r. III KK 107/25). Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 7 lipca 2022 roku o zmianie ustawy kodeks karny celem prowadzonego przepadku pojazdu mechanicznego lub przepadku jego równowartości było utrudnienie sprawcy popełnienia przestępstwa w przyszłości przez pozbawienia go pojazdu mechanicznego lub pozbawienia go środków pieniężnych, które może przeznaczyć na zakup pojazdu. W niniejszej sprawie, orzeczenie przepadku pojazdu było niemożliwe ze względów prawnych, bowiem jak ustalił Sąd Rejonowy, a co odpowiada także w tym zakresie twierdzeniom obrońcy, oskarżony zbył pojazd w punkcie złomu, toteż zdaniem Sądu Okręgowego, zasadnym było orzeczenie przepadku jego równowartości, w myśl art. 44b § 2 k.k. Nie budzi również wątpliwości Sądu Okręgowego kwota ustalonej równowartości pojazdu w wysokości 15 000 zł, gdyż została ona ustalona na podstawie informacji nadesłanych z (...) S.A. i wyraża wartość pojazdu określoną w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo, co odpowiada treści przywoływanego artykułu. W związku z powyższym, orzeczenie przepadku równowartości pojazdu było słuszne, przy czym zauważyć należy, że przychylenie się do stanowiska skarżącego byłoby w tym przypadku bezzasadne, za czym przemawia chociażby fakt, że oskarżony sprzedając pojazd otrzymał za niego zapłatę. Analiza uszkodzeń samochodu, jakie uwidocznione są na dokumentacji fotograficznej, mając w polu widzenia kontekst sprzedaży pojazdu i to, że istotą omawianej instytucji przepadku pojazdu (czy jego równowartości) jest m.in. jej realna dolegliwość dla sprawcy czynu, nie pozwalają na uznanie, że uszkodzenie byłoby w takim stopniu, który przemawiałby za niecelowością orzeczenia przedmiotowego przepadku, którego ocena pozostaje w gestii Sądu.

Zważając na powyższe, zarzuty apelacyjne obrońcy oskarżonego jako bezzasadne, nie podlegały uwzględnieniu.

Wniosek

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez orzeczenie wobec D. S.: kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 2 połączonego z obowiązkiem informacyjnym Sądu o przebiegu próby przez jej trwanie; terminowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, uchylenie przepadku równowartości samochodu V. (...), który uległ zniszczeniu.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zarzuty apelacyjne obrońcy okazały się niezasadne i skutkowały nieuwzględnieniem przedmiotowych wniosków.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wniesiony środek odwoławczy okazał się bezzasadny. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji obrońcy, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 140 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, zgodnie ze stawkami określonymi w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz w § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok w całości

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana